Niektóre dzieci bardzo intensywnie reagują na bodźce, które dla innych pozostają niemal niezauważalne. Przeszkadza im metka w koszulce, szew w skarpetce, dźwięk suszarki, odkurzacza albo szkolnego dzwonka. Mogą nie lubić przytulania, mycia włosów, obcinania paznokci czy przebywania w zatłoczonych miejscach.
Pojedyncze takie zachowania nie muszą oznaczać problemu. Jeżeli jednak reakcje są częste, bardzo silne i utrudniają dziecku codzienne funkcjonowanie, warto przyjrzeć się temu bliżej. Jedną z możliwych przyczyn mogą być trudności związane z przetwarzaniem bodźców sensorycznych.
Czym jest integracja sensoryczna?
Każdego dnia układ nerwowy dziecka odbiera ogromną liczbę informacji. Docierają one między innymi poprzez wzrok, słuch, dotyk, węch, smak oraz układ równowagi. Mózg musi te informacje odpowiednio uporządkować, zinterpretować i zdecydować, które z nich są istotne.
Proces ten nazywany jest integracją sensoryczną.
Jeżeli przebiega prawidłowo, dziecko może sprawnie reagować na otoczenie. Natomiast w przypadku trudności niektóre bodźce mogą być odbierane jako zbyt intensywne albo przeciwnie, zbyt słabe.
Dlaczego dziecku przeszkadzają ubrania i metki?
Dla części dzieci pewne bodźce dotykowe są wyjątkowo nieprzyjemne. Szorstki materiał, metka, ciasne spodnie czy skarpetka ułożona w niewłaściwy sposób mogą powodować naprawdę duży dyskomfort.
Dorosłemu taka reakcja może wydawać się przesadzona, natomiast dziecko może rzeczywiście odczuwać bodziec znacznie intensywniej.
W rezultacie poranne ubieranie staje się źródłem konfliktów, dziecko akceptuje tylko kilka konkretnych ubrań albo domaga się natychmiastowego przebrania.
Dziecko zasłania uszy przy głośnych dźwiękach
Podobne trudności mogą dotyczyć słuchu. Niektóre dzieci źle tolerują dźwięki odkurzacza, suszarki do włosów, blendera, motocykla czy głośnej muzyki.
Trudne bywają także miejsca, w których wiele dźwięków pojawia się jednocześnie, na przykład galerie handlowe, sala przedszkolna, szkolna stołówka czy rodzinne przyjęcie.
Dziecko może wtedy zasłaniać uszy, płakać, próbować uciec albo szybko stawać się rozdrażnione. Czasami rodzice zauważają również, że po powrocie z przedszkola lub szkoły dziecko potrzebuje długiego czasu, aby się wyciszyć.
Niechęć do mycia włosów i obcinania paznokci
Trudności sensoryczne mogą być widoczne również podczas codziennej pielęgnacji. Dziecko może bardzo nie lubić mycia głowy, czesania, obcinania paznokci, wizyty u fryzjera czy mycia twarzy.
W takich sytuacjach warto zastanowić się, czy zachowanie wynika wyłącznie z niechęci, czy też powtarza się w wielu sytuacjach związanych z dotykiem.
Jeżeli podobne reakcje występują regularnie i są bardzo intensywne, konsultacja ze specjalistą może pomóc lepiej zrozumieć ich przyczynę.
Czy trudności sensoryczne mogą wpływać na zachowanie dziecka?
Tak. Dziecko, które przez wiele godzin mierzy się z nadmiarem bodźców, może być zmęczone i rozdrażnione. W efekcie po pozornie niewielkim wydarzeniu może pojawić się gwałtowna złość, płacz albo potrzeba wycofania się.
Rodzic może wtedy mieć wrażenie, że dziecko reaguje nieadekwatnie do sytuacji. Tymczasem konkretny bodziec może być jedynie ostatnim elementem całego dnia pełnego intensywnych wrażeń.
Dlatego oceniając zachowanie dziecka, warto patrzeć nie tylko na sam moment wybuchu, lecz także na to, co działo się wcześniej.
Kiedy warto rozważyć konsultację SI?
Konsultacja może być dobrym rozwiązaniem wtedy, gdy reakcje dziecka na bodźce wyraźnie utrudniają codzienne życie.
Warto zwrócić uwagę szczególnie na sytuacje, gdy dziecko regularnie unika określonych ubrań, bardzo źle znosi hałas, nie toleruje dotyku, ma duże trudności podczas pielęgnacji albo unika miejsc, w których pojawia się wiele bodźców.
Znaczenie ma przede wszystkim intensywność i częstotliwość tych zachowań.
Jak wygląda diagnoza integracji sensorycznej?
Ocena integracji sensorycznej nie polega wyłącznie na obserwowaniu jednej konkretnej reakcji. Specjalista bierze pod uwagę funkcjonowanie dziecka w różnych obszarach, jego zachowanie podczas ruchu i zabawy, reakcje na bodźce oraz informacje przekazane przez rodziców.
Dzięki temu można lepiej określić, czy trudności rzeczywiście mogą mieć związek z przetwarzaniem sensorycznym oraz czy dziecko potrzebuje terapii.
SI Gliwice – Poradnia FOCUS
Jeżeli zauważasz, że Twoje dziecko wyjątkowo silnie reaguje na dotyk, hałas, ubrania, zapachy albo inne codzienne bodźce, warto skonsultować te zachowania ze specjalistą.
W Poradni FOCUS w Gliwicach można skorzystać z konsultacji oraz terapii integracji sensorycznej. Specjalista może pomóc ocenić sposób, w jaki dziecko reaguje na bodźce, a następnie zaproponować odpowiednią formę wsparcia.
Celem terapii nie jest całkowite wyeliminowanie indywidualnej wrażliwości dziecka, lecz wspieranie jego układu nerwowego tak, aby łatwiej radziło sobie z codziennymi sytuacjami i mogło swobodniej funkcjonować w domu, przedszkolu, szkole oraz podczas zabawy.
Artykuł sponsorowany
